 |
|
aanslag
iemand geweld aandoen, iemand verminken of doden. Er zijn
ook aanslagen om gebouwen of goederen te vernietigen.
appèl
het verzamelen van de gevangenen, waarbij de namen worden
voorgelezen om te zien of iedereen aanwezig is.
appèlplaats
verzamelplaats.
arresteren
iemand gevangen nemen.
atelier
werkplaats van een kunstenaar. |
 |
beeld
afbeelding van iets of iemand. Er zijn beelden in allerlei
materialen: brons, steen, ijzer, enzovoort.
bevolkingsregister
lijst met de namen, geboortedata en adressen van alle
inwoners van een gemeente.
bevrijding
bevrijd worden van de bezetters uit een ander land.
bezetten
een land stuurt soldaten naar een ander land om daar de
macht in handen te nemen.
bombardement
het bombarderen.
bombarderen
bommen laten vallen op een stad, dorp of gebied.
bommenwerper
oorlogsvliegtuig voor het werpen van bommen. |
|
 |
|
censuur
als je niet mag zeggen of schrijven wat je wilt.
collaborateur
iemand die in een bezet land met de bezetters samenwerkt.
concentratiekamp
kamp waar de machthebbers tegenstanders gevangen houden,
maar ook mensen die tot een andere groep of geloof behoren.
In de Tweede Wereldoorlog zaten vooral joden, maar ook
sinti en roma, verzetsmensen, politieke gevangenen, homoseksuelen,
krijgsgevan-genen en misdadigers in concentratiekampen.
Een bekend concentratiekamp is Auschwitz. |
 |
|
Davidster
ster met zes punten als teken van het jodendom. Vanaf
29 april 1942 moesten de joden van de Duitse bezetter
een gele Davidster op hun kleren naaien. Daarin stond
het woord 'Jood'. Zo waren ze gemakkelijk te herkennen.
deportatie
mensen naar een kamp afvoeren. In de Tweede Wereldoorlog
werden vooral joden naar kampen gedeporteerd.
dokwerker
havenarbeider.
droppen
iets of iemand uit een vliegtuig laten neerdalen. Bijvoorbeeld
voedsel droppen of parachutisten.
duikboot
marineschip dat onder water kan varen. In de Tweede Wereldoorlog
werden vanaf duikboten torpedo's afgevuurd.
dwangarbeid
gedwongen worden om te werken voor de vijand.
dwangarbeiders
mannen die worden gedwongen om voor de vijand te werken.
In de Tweede Wereldoorlog moesten in Europa 500.000 Nederlandse
mannen onder dwang voor de Duitse bezetter werken. In
Azië moesten ruim 40.000 Nederlandse mannen onder
dwang voor de Japanse bezetter werken. |
 |
|
Engelandvaarder
iemand die in de Tweede Wereldoorlog uit bezet gebied
vluchtte naar Engeland. Engeland was niet door Duitsland
bezet.
evacuatie
mensen ergens anders onder dak brengen als ze op hun eigen
plek gevaar lopen.
executie
iemand doden als straf of vergeldingsmaatregel. |
 |
|
fusilleren
iemand voor straf doodschieten. |
 |
|
galerij
ruimte waar kunst tentoongesteld wordt.
geallieerden
bondgenoten. De landen die samen in de Tweede Wereldoorlog
tegen Duitsland, Italië en Japan vochten, waren bondgenoten.
gedenksteen
een meestal kunstig bewerkte steen die bedoeld is als
herinnering aan een persoon of gebeurtenis.
gedenkteken
bouwwerk of beeld dat gemaakt is om een gebeurtenis of
persoon te herinneren.
gijzelaar
iemand die gevangen wordt gehouden.
gijzelen
iemand gevangen houden. |
 |
|
herdenken
iets of iemand tijdens een plechtigheid weer in je gedachten
brengen. In Nederland wordt elk jaar op 4 mei stilgestaan
bij de mensen die in de oorlog zijn omgekomen.
hongerwinter
de strenge winter in 1944-1945 in dat deel van Nederland
dat nog niet bevrijd was. Vooral in de grote steden in
het westen van het land was er bijna geen eten en brandstof
meer te krijgen. Er vielen 15.000 doden. |
 |
|
illegaal
iets is illegaal als het wettelijk niet mag. In de Tweede
Wereldoorlog luisterden de mensen naar een illegale radiozender:
een zender die door de bezetters verboden was.
illegaliteit
alle geheime organisaties van mensen die zich in de Tweede
Wereldoorlog tegen de Duitse bezetter verzetten.
interneren
in kampen gevangen houden.
interneringskamp
kamp waar tegenstanders van de machthebbers gevangen worden
gehouden. In de Tweede Wereldoorlog werden in Nederlands-Indië
meer dan 80.000 Nederlanders en Indische Nederlanders
in kampen ondergebracht. Er waren aparte kampen voor mannen
en jongens en voor vrouwen. |
 |
|
jodenvervolging
het systematisch vervolgen, oppakken, opsluiten en vermoorden
van joden. |
 |
|
knokploeg
een gewapende verzetsploeg.
koers
op zee moet je koers houden: de goede richting opvaren.
Mensen die koers houden, zijn standvastig: ze gaan recht
op hun doel af. Op het Nationaal
Koopvaardijmonument in Rotterdam staat de tekst: 'Zij
hielden koers'.
koerier/koerierster
een man of vrouw die geheime berichten of pakjes rondbracht
naar mensen uit het verzet.
koopvaardij
handelsscheepvaart.
krijgsgevangene
militair die door de vijand gevangen is genomen.
krijgsgevangenkamp
kamp voor gevangen genomen soldaten. In de Tweede Wereldoorlog
werden in Europa soldaten door Duitsland in een kamp gevangen
gehouden. In Azië werden soldaten gevangen gehouden
door Japan. |
 |
|
| |
 |
|
mannenkamp
kamp voor gevangen genomen mannen. In de Tweede Wereldoorlog
werden in Azië mannen en jongens door de Japanse
bezetter gevangen gehouden. Tot aan hun vijftiende verjaardag
mochten jongens bij hun moeder in het vrouwenkamp blijven.
Daarna moesten ze naar een mannenkamp.
marine
legertroepen die vanaf schepen een land beschermen of
aanvallen.
marinier
soldaat die bij de marine werkt.
mentaliteit
manier waarop je denkt en voelt.
militair
iemand die bij het leger werkt. |
 |
|
nazi
iemand die lid was van de Duitse politieke partij N.S.D.A.P.,
de partij van Hitler. Mensen die geen lid waren, maar
wel achter de ideeën van de nazi's stonden, noem
je ook nazi's. |
 |
|
onderduiken
je lange tijd schuilhouden voor de vijand.
onderduiker
iemand die zich verschuilt voor de bezetter.
onversaagd
een ouderwets woord voor moedig. Op het Monument
Japanse Vrouwenkampen in Arnhem staat de tekst 'Onversaagd
en ongebroken'.
oorlogsmonument
een monument om mensen te herinneren aan de slachtoffers
van de oorlog, maar ook aan de bevrijding en vrijheid. |
 |
|
parachutist
iemand die met een parachute uit een vliegtuig springt.
In de Tweede Wereldoorlog kwamen op deze manier veel soldaten
Nederland binnen.
persoonsbewijs of een persoonskaart
een soort paspoort waarop staat wie je bent en waar je
woont.
plaquette
gedenkplaat, gemaakt als aandenken aan een bijzondere
gebeurtenis.
politieke gevangene
iemand die zich verzet tegen de machthebber en daarom
gevangen wordt gehouden. |
 |
|
| |
 |
|
razzia
jacht op mensen, vooral door het leger of de politie.
In de Tweede Wereldoorlog werden bij razzia's veel joden
en onderduikers opgepakt.
roerganger
degene die het roer van een boot bedient.
Roma
een bepaalde groep zigeuners. In de Tweede Wereldoorlog
zijn veel Roma en Sinti vervolgd en in de vernietigingskampen
vermoord. |
 |
|
scheepsboeg
het voorste gebogen gedeelte van een schip.
SD'er
geheim agent van de Duitse Sicherheitsdienst in de Tweede
Wereldoorlog. Dit was de veiligheidsdienst van de Duitse
machthebbers in de bezette gebieden.
Sinti
een bepaalde groep zigeuners. In de Tweede Wereldoorlog
zijn veel Roma en Sinti vervolgd en in de vernietigingskampen
vermoord. |
 |
|
tank
groot pantservoertuig op rupsbanden, een rondrijdend kanon.
torpederen
iets met een torpedo laten ontploffen.
torpedo
bom die vanuit een oorlogsschip of duikboot kan worden
afgeschoten en onder water op het doel afgaat.
transformatorhuisje
electriciteitshuisje waar de stroom binnenkomt en wordt
verdeeld over de verschillende kabels. |
 |
|
| |
 |
|
vergeldingsactie
wraakactie.
vernietigingskamp
kamp dat opgericht werd door de nazi's om zoveel mogelijk
mensen in zo'n kort mogelijke tijd te vemoorden. In de
Tweede Wereldoorlog werden vooral joden en zigeuners naar
deze kampen afgevoerd.
verraad plegen
iemand uitleveren aan de vijand of geheimen doorvertellen
aan de vijand.
vervolging
het oppakken, opsluiten en onderdrukken van mensen die
anders zijn, anders denken, anders geloven.
verzet
mensen die in opstand komen tegen overheersing van
de bezetter. In de Tweede Wereldoorlog waren verschillende
verzetsgroepen actief tegen de Duitse bezetter.
voedselbonnen
bonnen die je nodig hebt om eten te kunnen kopen.
vredesmissie
soldaten uit andere landen die in een oorlogsgebied
de vechtersbazen uit elkaar proberen te houden.
vrouwenkamp
kamp voor gevangen genomen vrouwen. In de Tweede Wereldoorlog
werden in Azië vrouwen en kinderen door de Japanse
bezetter gevangen gehouden. Jongens mochten tot hun vijftiende
bij hun moeder in het vrouwenkamp blijven. Daarna moesten
ze naar een mannenkamp.
vuurlinie
plek waar twee legers tegen elkaar vechten.
vuurpeloton
kleine groep soldaten die tegelijkertijd hun geweren richten
en iemand doodschieten. |
 |
|
| |
 |
|
| |
 |
|
| |
 |
|
